uwganganichamika@gmail.com
2001 වසරේ සැප්තැම්බර් 11 වන අඟහරුවාදා උදෑසන, මුළු මහත් ලෝකයම නතර වූ මොහොතක් ලෙස ඉතිහාසයට එක්විය. අල් ඛයීඩා ත්‍රස්තවාදීන් විසින් ඇමරිකාවේ මගී ජෙට් යානා 4ක් පැහැරගෙන එල්ල කළ දරුණු ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය, ඇමරිකානු ඉතිහාසයේ පමණක් නොව XXI වන සියවසේ ලෝකය මුහුණ දුන් අතිශය අඳුරුතම සිදුවීම ලෙස හඳුන්වා දිය හැක.
විනාශයේ කාලරාමුව
පළමු ප්‍රහාරය (උදෑසන 08:46): පළමු මගී යානය නිව්යෝර්ක් නුවර පිහිටි ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ (World Trade Center) උතුරු කුළුණේ ගැටීමට සැලැස්විණි.
දෙවන ප්‍රහාරය (උදෑසන 09:03): මිනිත්තු කිහිපයක් ඇතුළත දෙවන යානය ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානයේ දකුණු කුළුණේ ගැටුණි. මහල් 110කින් යුත් මෙම ද්විත්ව ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය පැය දෙකක් ඇතුළත බිමට සමතලා වූයේ දහස් ගණනක් පණපිටින් යට කරමිනි.
පෙන්ටගන ප්‍රහාරය (උදෑසන 09:37): තුන්වන යානය වොෂින්ටන් අගනුවර පිහිටි ඇමරිකානු හමුදා මූලස්ථානය වන පෙන්ටගන (Pentagon) ගොඩනැගිල්ලේ බටහිර මුහුණතට කඩා වැදුණි.
පෙන්සිල්වේනියා අනතුර: හතරවන යානය එහි සිටි මගීන් සහ ත්‍රස්තවාදීන් අතර ඇති වූ සටනින් පසු පෙන්සිල්වේනියා ප්‍රාන්තයේ පිට්ටනියකට කඩා වැටුණි. එහි ඉලක්කය වොෂින්ටන් නුවර කැපිටල් (Capitol) ගොඩනැගිල්ල බවට විශ්වාස කෙරේ.
මුළු මරණ සංඛ්‍යාව 2,977 (ත්‍රස්තවාදීන් 19 දෙනා හැර)
ලෝක වෙළඳ මධ්‍යස්ථානය 2,606
පෙන්ටගන ප්‍රහාරය 125
වගකීම් දැරූ රටවල් රටවල් 77ක පුරවැසියන්
සහන සේවකයින් ගිනි නිවන භටයන් ඇතුළු 441 දෙනෙක්
ළාබාලතම සහ වයස්ගතම වින්දිතයින් අවුරුදු 2ක ක්‍රිස්ටීන් ලී හැන්සන් සහ 82 හැවිරිදි රොබට් නෝටන්
ප්‍රහාරකයන් සහ අල් ඛයීඩා සැලසුම
ඔසාමා බින් ලාඩන්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් අල් ඛයීඩා සංවිධානය ඇෆ්ගනිස්ථානයේ සිට මෙම ප්‍රහාරය සැලසුම් කර තිබුණි.
ත්‍රස්තවාදීන් සංඛ්‍යාව: 19 දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමක් යානා 4 සඳහා අනුකණ්ඩායම් ලෙස බෙදී ක්‍රියාත්මක විය.
ගුවන් පුහුණුව: සෑම කණ්ඩායමකටම එක්සත් ජනපදයේ ගුවන් පුහුණු පාසල්වලින් පුහුණුව ලත් ගුවන් නියමුවෙකු ඇතුළත් විය.
සාමාජිකයින්: සෞදි අරාබි ජාතිකයින් 15 දෙනෙක්, එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ 2 දෙනෙක්, ඊජිප්තු ජාතිකයෙක් සහ ලෙබනන් ජාතිකයෙක් මෙයට ඇතුළත් වූහ.
ඇමරිකාවේ ප්‍රතිචාරය සහ වර්තමාන තත්ත්වය
ප්‍රහාරයෙන් මාසයක් ඇතුළත එවකට ඇමරිකානු ජනාධිපති ජෝර්ජ් බුෂ්ගේ නායකත්වයෙන් ඇෆ්ගනිස්ථානය ආක්‍රමණය කළ අතර, අල් ඛයීඩා ජාලය විනාශ කිරීම එහි ප්‍රධාන අරමුණ විය.
2011 දී පකිස්ථානයේ සැඟව සිටි ඔසාමා බින් ලාඩන් ඇමරිකානු හමුදා ප්‍රහාරයකින් මියගිය අතර, ප්‍රහාරයේ ප්‍රධාන සැලසුම්කරුවෙකු වන ඛලීඩ් ශේයිඛ් මොහමඩ් 2003 සිට ග්වන්තනමෝ සිර කඳවුරේ පසුවෙයි. විසි වසරක හමුදා රැඳී සිටීමෙන් පසු ඇමරිකානු හමුදා ඇෆ්ගනිස්ථානයෙන් ඉවත් වීමත් සමඟ, අල් ඛයීඩා සංවිධානය යළි හිස එසවීමේ බියක් ලෝකය පුරා තවමත් පවතී.
